Mr. Peter-Jan De Meulenaere
Advocaat verkeersrecht · Laatste update 15 juni 2026
In het kort
- Art. 42 is een beveiligingsmaatregel, geen straf — voor onbepaalde duur tot u opnieuw geschikt blijkt.
- Verschilt van Art. 38 (rijverbod met vaste duur als straf).
- Herstel via medisch en psychologisch onderzoek; herziening (Art. 44) na minstens 6 maanden.
- Toepassing is discretionair — geen automatisme bij drugs of herhaling.
Voor de politierechtbank kan de rechter u op basis van Artikel 42 van de Wegverkeerswet rijongeschikt verklaren. Dat gaat verder dan een gewoon rijverbod: de rechter oordeelt dat u ongeschikt bent om aan het verkeer deel te nemen.
Belangrijke afbakening: deze pagina gaat enkel over de strafrechtelijke rijongeschiktheid. Ze staat los van de administratieve of medische ongeschiktheid (uw rijbewijs inleveren door ziekte, dementie of ouderdom). Daarvoor leest u onze blogartikels over medische rijongeschiktheid.
Auteur: Mr. Peter-Jan De Meulenaere, advocaat verkeersrecht. Laatste update: 15 juni 2026.
Wat is Artikel 42 van de Wegverkeerswet?
Met Artikel 42 stelt de politierechter vast dat u lichamelijk, geestelijk of qua rijvaardigheid ongeschikt bent om te rijden. Dit is geen straf, maar een beveiligingsmaatregel tegen bestuurders die een structureel risico vormen.
Daarom geldt de rijongeschiktheid voor onbepaalde duur: ze loopt tot u opnieuw geschikt wordt bevonden en kan oplopen tot een definitief of levenslang verval. "Minstens 6 maanden" is geen strafminimum, maar de vroegste datum waarop u een herziening kunt vragen (Art. 44).
Verschil tussen Art. 38 (rijverbod) en Art. 42 (rijongeschiktheid)
Het verschil tussen een gewoon rijverbod volgens Art. 38 en de rijongeschiktheid van Art. 42 is essentieel — beide beletten u te rijden, maar de grondslag verschilt:
- • Art. 38 — verval van het recht tot sturen (een straf). Een tijdelijk rijverbod met een vaste duur. Na afloop — en eventuele examens — mag u in principe opnieuw rijden.
- • Art. 42 — rijongeschiktheid (een beveiligingsmaatregel). Opgelegd omdat uw toestand of structureel gedrag u ongeschikt maakt. Ze geldt voor onbepaalde duur en wordt pas opgeheven als u opnieuw geschikt blijkt.
Art. 42 is daarom meestal zwaarder: u moet eerst uw geschiktheid bewijzen voor u uw rijbewijs terugkrijgt.
Wanneer wordt Artikel 42 toegepast?
De toepassing van Art. 42 is geen automatisme. De politierechter spreekt de rijongeschiktheid pas uit wanneer hij u lichamelijk of geestelijk ongeschikt bevindt — bijvoorbeeld bij een dieperliggend alcohol- of drugsprobleem, bij herhaling van verkeersinbreuken of bij roekeloos rijgedrag. Die inschatting maakt hij zelf, vaak na een medisch en/of psychologisch deskundigenonderzoek.
Het is dus een discretionaire maatregel: de rechter kan u ongeschikt verklaren, maar is daartoe niet bij elke veroordeling verplicht. Ook een veroordeling voor drugs in het verkeer (Art. 37bis) leidt niet automatisch tot Art. 42.
Eén nuance telt wél: stelt de rechter de ongeschiktheid eenmaal vast, dan ís het verval dwingend — al blijft de beoordeling zelf discretionair.
Gevolgen: het herstelonderzoek
Verklaart de rechter u rijongeschikt, dan mag u niet meer rijden en krijgt u uw rijbewijs niet automatisch terug.
De kern van het herstel bij Art. 42 is een medisch en psychologisch (rijgeschiktheids)onderzoek. Daarbij wordt nagegaan of de oorzaak van uw ongeschiktheid niet langer aanwezig is.
De volledige reeks van vier herstelexamens (theorie, praktijk, medisch en psychologisch) hoort wettelijk bij recidive onder Art. 38 §6, niet bij Art. 42 op zich. De rechter kan die examens bijkomend opleggen, maar de essentie blijft het medisch en psychologisch onderzoek.
Uw rijbewijs terugkrijgen na Art. 42
"Hoe krijg ik mijn rijbewijs terug na artikel 42?" of "Kan ik artikel 42 laten opheffen?" In de volksmond is "artikel 42 opheffen" de herziening van de rijongeschiktheid (Art. 44):
- 1
Herzieningstermijn
Verzoek mogelijk na minstens 6 maanden vanaf de dag dat het vonnis in kracht van gewijsde ging — ongeacht of het verval tijdelijk of definitief/levenslang is.
- 2
Verzoekschrift bij het OM
U dient een verzoekschrift in bij het Openbaar Ministerie (parket). De politierechtbank die het verval uitsprak, beslist.
- 3
Herstelonderzoek
U moet met goed gevolg het medisch en psychologisch onderzoek afleggen; pas met een positieve geschiktheidsbeoordeling mag u opnieuw rijden.
- 4
Bij afwijzing: nieuw verzoek
Wordt uw verzoek afgewezen, dan kunt u na opnieuw minstens 6 maanden een nieuw verzoek indienen.
Wordt uw verzoek afgewezen, dan kunt u na opnieuw minstens 6 maanden een nieuw verzoek indienen.
Gedagvaard voor een mogelijke rijongeschiktheid?
Ontving u al een dagvaarding voor de politierechtbank? Laat dan snel nakijken wat het Openbaar Ministerie vordert en welke stappen nodig zijn om later opnieuw te mogen rijden. Mogelijk hebt u recht op gratis of gedeeltelijk kosteloze juridische bijstand, of zijn uw advocaatkosten gedekt door uw rechtsbijstandsverzekering. Neem voor een inschatting contact op met Mr. Peter-Jan De Meulenaere via 050 67 32 06.
Auteur
Mr. Peter-Jan De Meulenaere
Advocaat verkeersrecht bij LawBase Advocaten — verdedigt bestuurders dagelijks voor de politierechtbank bij elke verkeersinbreuk.
Upload uw document
Stuur uw PV of dagvaarding door. We bekijken uw dossier vrijblijvend.
Upload Uw Dagvaarding
Vul het formulier in en upload uw document. Wij behandelen alles strikt vertrouwelijk.
Veelgestelde vragen over Art. 42 rijongeschiktheid
De informatie op deze pagina is algemeen juridisch overzicht en geen individueel advies. Elke zaak hangt af van het concrete dossier — neem contact op voor een persoonlijke evaluatie.