Gedagvaard voor de politierechtbank? Dagvaarding verkeersovertreding

Gedagvaard worden betekent dat u via een officieel document, de dagvaarding, wordt opgeroepen om op een vaste datum en uur te verschijnen voor een rechtbank. Bij verkeersinbreuken is dat de politierechtbank. De dagvaarding gaat uit van het Openbaar Ministerie (het parket, vertegenwoordigd door de procureur des Konings) en wordt u betekend door een gerechtsdeurwaarder. In bepaalde gevallen kan het parket u ook rechtstreeks oproepen via een oproeping bij proces-verbaal.

Het parket beslist om te dagvaarden wanneer een eerdere onmiddellijke inning of minnelijke schikking niet werd betaald, wanneer u de feiten betwist, of wanneer de inbreuk te zwaar is om buiten de rechtbank af te handelen. Denk aan een overdreven snelheid, rijden onder invloed van alcohol of drugs in het verkeer, gsm achter het stuur, een vluchtmisdrijf of een verkeersongeval met strafrechtelijke gevolgen.

De dagvaarding zelf vermeldt de tenlastelegging (de feiten en de geschonden bepalingen van de Wegverkeerswet of de wegcode), de rechtbank, de datum, het uur en de zaal van de zitting, en of u persoonlijk moet verschijnen dan wel zich kunt laten vertegenwoordigen. Belangrijk: een dagvaarding betekent niet dat u al veroordeeld bent. Ze betekent wel dat een rechter uw dossier zal beoordelen — negeer de brief dus nooit en vraag tijdig advies.

1. Vaststelling en proces-verbaal (pro justitia)

De procedure start met de vaststelling van de overtreding door politie, camera of een andere bevoegde dienst. Die vaststelling komt in een proces-verbaal (PV), dat de hoofding "Pro Justitia" draagt en naar het parket gaat. Sinds de wijziging van art. 62 Wegverkeerswet door de wet van 25 mei 2026 (in werking op 1 juli 2026) wordt een afschrift aan de geïdentificeerde overtreder, de houder van de kentekenplaat of de gebruikelijke bestuurder gezonden binnen een termijn van dertig dagen, te rekenen van de datum van de misdrijven. Kunnen hun identiteit of adres niet meteen worden vastgesteld, dan begint die termijn pas te lopen zodra dat wel kan. Art. 62 bepaalt zelf enkel dat processen-verbaal bewijskracht hebben zolang het tegendeel is bewezen. Dat een te laat verstuurd afschrift die bijzondere bewijswaarde doet vervallen — zodat het PV nog slechts geldt als eenvoudige inlichting — volgt uit de vaste rechtspraak, niet uit de wettekst zelf. Het blijft een nuance die een advocaat kan uitspelen.

2. Onmiddellijke inning of minnelijke schikking

Voor lichtere feiten stelt de politie een onmiddellijke inning voor: een vast bedrag dat u betaalt zonder voor de rechter te komen. Bovenop dat bedrag komt de administratieve toeslag van art. 65, § 1 (basisbedrag € 8,84, jaarlijks geïndexeerd op 1 januari — tarief 2026: € 10,67). Is er geen inning of is het dossier ernstiger, dan kan het parket een minnelijke schikking voorstellen (art. 216bis Sv.). Betaalt u tijdig en zonder voorbehoud — of volgt u de opleiding die als alternatief kan worden voorgesteld — dan vervalt de strafvordering, tenzij het openbaar ministerie binnen één maand, te rekenen van de dag van de betaling of van het einde van de opleiding, u bij een ter post aangetekende brief kennisgeeft van zijn voornemen de vordering toch in te stellen (art. 65, § 2). Die kennisgeving wordt geacht te zijn gedaan de eerste werkdag na de afgifte ter post. In de praktijk gebeurt dat zelden, maar het is geen absolute garantie. U kunt deze verkeersboete betalen via het officiële platform fines.justonweb.be.

3. (Eventueel) bevel tot betalen

Het bevel tot betalen hangt niet vast aan de onmiddellijke inning, maar aan het niet betalen van de geldsom bedoeld in art. 216bis, § 1 Wetboek van Strafvordering — dus aan de niet-betaalde minnelijke schikking van het parket. De volgorde is dan ook: onmiddellijke inning (politie, art. 65 Wegverkeerswet) → minnelijke schikking (parket, art. 216bis Sv.) → bevel tot betalen (art. 65/1 Wegverkeerswet) → dagvaarding. Bij een bevel tot betalen geldt een eigen administratieve toeslag met basisbedrag € 25,32 (jaarlijks geïndexeerd op 1 januari); het equivalent in art. 216bis/1 Sv. bedraagt € 30,56. Bij een veroordeling door de politierechtbank geldt een toeslag met hetzelfde basisbedrag van € 25,32 (art. 162ter Wetboek van Strafvordering) wanneer de feiten vooraf niet het voorwerp waren van een onmiddellijke inning of minnelijke schikking, of wanneer een voorgestelde minnelijke schikking niet kon worden uitgevoerd. Reageert u niet, dan volgt de eigenlijke dagvaarding.

4. Dagvaarding voor de politierechtbank

Betaalt u niet, betwist u de feiten of acht het parket de zaak te ernstig, dan wordt u gedagvaard. De gerechtsdeurwaarder betekent het document op uw wettelijke woonplaats. Vanaf dat ogenblik is de gerechtelijke procedure officieel gestart.

5. De zitting en het vonnis

Op de zitting licht het parket de feiten en de gevorderde straf toe; daarna voert u of uw advocaat verweer. De rechter sluit de debatten en neemt de zaak vaak in beraad. Het vonnis volgt dan meestal twee tot vier weken later en kan bestaan uit een geldboete, een rijverbod, herstelexamens of een vrijspraak.

6. Rechtsmiddelen of uitvoering

Bent u het niet eens met het vonnis, dan staan verzet (na een verstekvonnis) of hoger beroep open. Wordt het vonnis definitief, dan moet de straf worden uitgevoerd: betalen, uw rijbewijs inleveren of de opgelegde maatregelen naleven. Ontving u een dagvaarding? Verzamel meteen uw stukken (de dagvaarding, eerdere brieven van politie of parket, uw rijbewijs en bewijsstukken) en laat via gratis bijstand van een verkeersadvocaat nakijken wat de beste volgende stap is.

Veel bestuurders schrikken van een brief met de grote titel "Pro Justitia" en denken dat ze al veroordeeld zijn. Dat is niet zo. "Pro justitia" is gewoon de hoofding van het proces-verbaal dat de politie opmaakt en naar het parket stuurt. In de volksmond wordt de term losjes gebruikt voor de hele zaak, maar strikt genomen is het de PV-hoofding — geen dagvaarding en geen veroordeling. Krijgt u een pro justitia, dan zit u doorgaans nog in de fase van de onmiddellijke inning of minnelijke schikking, vaak met een betaalformulier of een verwijzing naar fines.justonweb.be.

De kern is eenvoudig: een pro justitia is de vaststelling, een onmiddellijke inning of minnelijke schikking is een voorstel tot betaling, en een dagvaarding is de start van een echte rechtszaak. Niet betalen sluit een dossier dus niet af — het kan net leiden tot een rechtszaak met zwaardere gevolgen.

Een zitting voor de politierechtbank verloopt meestal zakelijk en kort, maar de gevolgen kunnen aanzienlijk zijn. In België bent u in de politierechtbank in principe niet verplicht fysiek aanwezig te zijn: u kunt zich laten vertegenwoordigen door een advocaat verkeersrecht, tenzij de rechter uw persoonlijke verschijning uitdrukkelijk beveelt. Tijdens de zitting kunt u de feiten erkennen, nuanceren of betwisten en verzachtende elementen aanvoeren: een blanco verleden, beroepsnoodzaak, beperkte ernst, een procedurefout of betwisting van de identificatie.

Verstek. Verschijnt u niet en is niemand geldig voor u aanwezig, dan oordeelt de rechter bij verstek: de zaak wordt behandeld zonder uw verweer, wat doorgaans ongunstiger uitvalt.

Verzet. Tegen een verstekvonnis kunt u verzet aantekenen binnen 15 dagen na de betekening van het vonnis (Art. 187 Wetboek van Strafvordering). De zaak wordt dan opnieuw behandeld door dezelfde rechtbank, zodat u zich alsnog kunt verdedigen.

Hoger beroep. Bent u het niet eens met een vonnis op tegenspraak, dan kunt u hoger beroep instellen binnen 30 dagen na het vonnis (art. 203 Wetboek van Strafvordering). De zaak wordt dan opnieuw beoordeeld door de correctionele rechtbank (een kamer van de rechtbank van eerste aanleg, met drie rechters). Ook het openbaar ministerie kan in beroep gaan: stelt niemand beroep in, dan beschikt het gewoon over dertig dagen. Enkel wanneer de beklaagde of de burgerrechtelijk aansprakelijke partij eerst zelf hoger beroep heeft ingesteld, krijgt het openbaar ministerie een bijkomende termijn van tien dagen, die loopt vanaf het verstrijken van hun beroepstermijn (art. 203, § 2 Sv.). Hoger beroep is geen nieuwe eerste kans, maar een tweede beoordeling binnen de grenzen van het beroep.

Een veelgestelde vraag is: "Wanneer kan ik nog gedagvaard worden, en kan mijn verkeersovertreding verjaren?" De termijn tussen de feiten en de dagvaarding varieert sterk en kan in drukke arrondissementen oplopen. "Ik heb al lang niets meer gehoord" is dus geen veilige conclusie.

Er lopen twee verjaringsregimes naast elkaar, naargelang het misdrijf uit de Wegverkeerswet dan wel uit het Strafwetboek komt:

Er bestaat dus geen termijn van twee jaar en geen getrapt stelsel naargelang de zwaarte van de verkeersinbreuk. Dat beide regimes naast elkaar bestaan, volgt uit art. 25 van de voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering: art. 21 geldt voor bijzondere wetten enkel "voor zover die wetten niet anders bepalen" — en art. 68 Wegverkeerswet bepaalt wél anders. De termijnen van art. 21 V.T.Sv. gelden zoals gewijzigd met ingang van 1 september 2026.

Belangrijk en recent: de stuiting van de verjaring is afgeschaft sinds 28/04/2024: art. 22 van de voorafgaande titel is opgeheven bij de wet van 9 april 2024, art. 60, en art. 23 bepaalt sindsdien dat de termijn niet meer opnieuw begint te lopen vanaf de aanhangigmaking. De termijn loopt dus ononderbroken door tot de dagvaarding — er is geen verdubbeling meer. Verjaring blijft technisch: een advocaat kan nagaan of de strafvordering mogelijk verjaard is, want dat leidt tot vrijspraak.

De politierechter kan, afhankelijk van de feiten en uw voorgeschiedenis, verschillende straffen opleggen:

1. 1. Geldboete. De wet bepaalt voor elk misdrijf een wettelijke vork (minimum- en maximumbedrag) waarbinnen de rechter de effectieve geldboete vaststelt, bijvoorbeeld €100–€2.500 voor een eerste-graadsovertreding of €2.000–€20.000 bij dronkenschap. Dit geldt enkel voor rechterlijke geldboetes, niet voor de vaste tarieven van een onmiddellijke inning.
2. 2. Rijverbod (verval van het recht tot sturen). Bij veel zware feiten legt de rechter een rijverbod op, van enkele dagen tot levenslang. Een advocaat kan pleiten voor een weekendrijverbod of voor het uitsluiten van bepaalde voertuigcategorieën.
3. 3. Herstelexamens. De rechter kan medische, psychologische, theoretische of praktische proeven opleggen, of vaststellen dat iemand rijongeschikt is volgens artikel 42.

Waarom een advocaat het verschil maakt. Verweer is meer dan "ik ben het er niet mee eens". Een verkeersadvocaat controleert of de feiten correct zijn vastgesteld, of het PV tegenstrijdigheden bevat, of u juist werd geïdentificeerd, of de dagvaarding en termijnen regelmatig zijn en of de gevorderde straf evenredig is. Vooral bij een dreigend rijverbod, herhaling, een ongeval of beroepsmatige impact is bijstand sterk aan te raden. In de meeste verkeersdossiers betaalt uw rechtsbijstandsverzekering (gekoppeld aan uw autoverzekering) het ereloon en de gerechtskosten, met vrije keuze van advocaat. Een eerste screening via gratis bijstand is daarom vaak de verstandigste stap.

Wij ontvangen u in Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren — en pleiten voor elke politierechtbank in Vlaanderen.

050 67 32 06