Mr. Peter-Jan De Meulenaere
Advocaat verkeersrecht · Laatste update 15 juni 2026
In het kort
- Een dagvaarding = oproeping voor de politierechtbank, betekend door een gerechtsdeurwaarder. Geen veroordeling.
- Verzet tegen verstekvonnis: 15 dagen (Art. 187 Sv) · hoger beroep: 30 dagen → correctionele rechtbank (Art. 203 Sv).
- Verjaring 2 / 3 / 5 jaar (Art. 68 Wgw); stuiting afgeschaft sinds 28/04/2024 — geen verdubbeling meer.
- Rechterlijke geldboete × opdeciemen ×10 sinds 01/02/2026; rijbijstand is vaak gratis via uw rechtsbijstand.
Een dagvaarding voor de politierechtbank valt vaak onverwacht in de bus en zorgt begrijpelijk voor stress. U wilt vooral weten wat dit document betekent, wat er nu concreet gebeurt, welke straffen mogelijk zijn en of u zich het best laat bijstaan. Op deze pagina leest u het volledige verloop van een verkeersdossier: van het proces-verbaal (pro justitia) en de onmiddellijke inning tot de zitting, het vonnis en uw rechtsmiddelen.
Door Mr. Peter-Jan De Meulenaere, advocaat verkeersrecht. Laatst bijgewerkt op 15 juni 2026.
Bereken uw mogelijke straf met onze calculator · Vraag gratis en vrijblijvend advies van een verkeersadvocaat — vaak volledig kosteloos via uw rechtsbijstandsverzekering. Of bel vrijblijvend 050 67 32 06.
Wat betekent gedagvaard worden?
Gedagvaard worden betekent dat u via een officieel document, de dagvaarding, wordt opgeroepen om op een vaste datum en uur te verschijnen voor een rechtbank. Bij verkeersinbreuken is dat de politierechtbank. De dagvaarding gaat uit van het Openbaar Ministerie (het parket, vertegenwoordigd door de procureur des Konings) en wordt u betekend door een gerechtsdeurwaarder. In bepaalde gevallen kan het parket u ook rechtstreeks oproepen via een oproeping bij proces-verbaal.
Het parket beslist om te dagvaarden wanneer een eerdere onmiddellijke inning of minnelijke schikking niet werd betaald, wanneer u de feiten betwist, of wanneer de inbreuk te zwaar is om buiten de rechtbank af te handelen. Denk aan een overdreven snelheid, rijden onder invloed van alcohol of drugs in het verkeer, gsm achter het stuur, een vluchtmisdrijf of een verkeersongeval met strafrechtelijke gevolgen.
De dagvaarding zelf vermeldt de tenlastelegging (de feiten en de geschonden bepalingen van de Wegverkeerswet of de wegcode), de rechtbank, de datum, het uur en de zaal van de zitting, en of u persoonlijk moet verschijnen dan wel zich kunt laten vertegenwoordigen. Belangrijk: een dagvaarding betekent niet dat u al veroordeeld bent. Ze betekent wel dat een rechter uw dossier zal beoordelen — negeer de brief dus nooit en vraag tijdig advies.
De procedure stap voor stap
Niet elk dossier doorloopt elke stap, maar dit is het wettelijke schema dat een verkeersdossier volgt.
- 1
Vaststelling & proces-verbaal
Politie of camera stelt vast; PV draagt hoofding 'Pro Justitia'. Bijzondere bewijswaarde als afschrift binnen 14 dagen aan u wordt verstuurd (Art. 62 Wgw).
- 2
Onmiddellijke inning of minnelijke schikking
Vast bedrag of voorstel van het parket. Tijdig en zonder voorbehoud betalen = strafvordering vervalt.
- 3
(Eventueel) bevel tot betalen
Bij niet-betaling kan het parket eerst een bevel tot betalen sturen vóór een dagvaarding volgt.
- 4
Dagvaarding politierechtbank
De gerechtsdeurwaarder betekent de dagvaarding op uw wettelijke woonplaats. De gerechtelijke procedure is gestart.
- 5
Zitting & vonnis
Parket vordert, u of uw advocaat voert verweer, rechter neemt in beraad. Vonnis volgt meestal 2–4 weken later.
- 6
Rechtsmiddelen of uitvoering
Verzet (na verstekvonnis) of hoger beroep mogelijk. Anders moet de straf worden uitgevoerd.
1. Vaststelling en proces-verbaal (pro justitia)
De procedure start met de vaststelling van de overtreding door politie, camera of een andere bevoegde dienst. Die vaststelling komt in een proces-verbaal (PV), dat de hoofding "Pro Justitia" draagt en naar het parket gaat. Het PV heeft een bijzondere bewijswaarde wanneer een afschrift binnen 14 dagen na de vaststelling naar de overtreder wordt gestuurd (Art. 62 Wegverkeerswet). Gebeurt dat te laat, dan geldt het PV nog slechts als eenvoudige inlichting — een nuance die een advocaat kan uitspelen.
2. Onmiddellijke inning of minnelijke schikking
Voor lichtere feiten stelt de politie een onmiddellijke inning voor: een vast bedrag dat u betaalt zonder voor de rechter te komen. Is er geen inning of is het dossier ernstiger, dan kan het parket een minnelijke schikking voorstellen. Beide zijn voorstellen om vervolging te vermijden. Betaalt u tijdig en zonder voorbehoud, dan vervalt de strafvordering en stopt de procedure. U kunt deze verkeersboete betalen via het officiële platform fines.justonweb.be.
3. (Eventueel) bevel tot betalen
Betaalt u een onmiddellijke inning niet, dan kan het parket eerst nog een bevel tot betalen sturen voordat het tot dagvaarding overgaat. Reageert u daar niet op, dan volgt de eigenlijke dagvaarding.
4. Dagvaarding voor de politierechtbank
Betaalt u niet, betwist u de feiten of acht het parket de zaak te ernstig, dan wordt u gedagvaard. De gerechtsdeurwaarder betekent het document op uw wettelijke woonplaats. Vanaf dat ogenblik is de gerechtelijke procedure officieel gestart.
5. De zitting en het vonnis
Op de zitting licht het parket de feiten en de gevorderde straf toe; daarna voert u of uw advocaat verweer. De rechter sluit de debatten en neemt de zaak vaak in beraad. Het vonnis volgt dan meestal twee tot vier weken later en kan bestaan uit een geldboete, een rijverbod, herstelexamens of een vrijspraak.
6. Rechtsmiddelen of uitvoering
Bent u het niet eens met het vonnis, dan staan verzet (na een verstekvonnis) of hoger beroep open. Wordt het vonnis definitief, dan moet de straf worden uitgevoerd: betalen, uw rijbewijs inleveren of de opgelegde maatregelen naleven. Ontving u een dagvaarding? Verzamel meteen uw stukken (de dagvaarding, eerdere brieven van politie of parket, uw rijbewijs en bewijsstukken) en laat via gratis bijstand van een verkeersadvocaat nakijken wat de beste volgende stap is.
Wat is een pro justitia? (inning vs schikking vs dagvaarding)
Veel bestuurders schrikken van een brief met de grote titel "Pro Justitia" en denken dat ze al veroordeeld zijn. Dat is niet zo. "Pro justitia" is gewoon de hoofding van het proces-verbaal dat de politie opmaakt en naar het parket stuurt. In de volksmond wordt de term losjes gebruikt voor de hele zaak, maar strikt genomen is het de PV-hoofding — geen dagvaarding en geen veroordeling. Krijgt u een pro justitia, dan zit u doorgaans nog in de fase van de onmiddellijke inning of minnelijke schikking, vaak met een betaalformulier of een verwijzing naar fines.justonweb.be.
| Kenmerk | Onmiddellijke inning | Minnelijke schikking | Dagvaarding (politierechtbank) |
|---|---|---|---|
| Wie stelt het voor? | De politie | Het parket (Openbaar Ministerie) | De gerechtsdeurwaarder, namens het parket |
| Voor welke feiten? | Lichte tot matige overtredingen | Ernstigere feiten of na niet-betaling | Zware inbreuken, herhaling of betwisting |
| Opdeciemen? | Nee, vast forfaitair bedrag | Nee, forfaitair voorstel | Ja — rechterlijke geldboete × opdeciemen (×10 sinds 01/02/2026) |
| Komt het op uw strafblad? | Nee | Nee | Ja, na een veroordelend vonnis |
| Kunt u weigeren/betwisten? | Ja | Ja, maar weigering leidt vaak tot dagvaarding | U moet verschijnen of u laten vertegenwoordigen |
De kern is eenvoudig: een pro justitia is de vaststelling, een onmiddellijke inning of minnelijke schikking is een voorstel tot betaling, en een dagvaarding is de start van een echte rechtszaak. Niet betalen sluit een dossier dus niet af — het kan net leiden tot een rechtszaak met zwaardere gevolgen.
Wat gebeurt er op de zitting? (verstek, verzet, hoger beroep)
Een zitting voor de politierechtbank verloopt meestal zakelijk en kort, maar de gevolgen kunnen aanzienlijk zijn. In België bent u in de politierechtbank in principe niet verplicht fysiek aanwezig te zijn: u kunt zich laten vertegenwoordigen door een advocaat verkeersrecht, tenzij de rechter uw persoonlijke verschijning uitdrukkelijk beveelt. Tijdens de zitting kunt u de feiten erkennen, nuanceren of betwisten en verzachtende elementen aanvoeren: een blanco verleden, beroepsnoodzaak, beperkte ernst, een procedurefout of betwisting van de identificatie.
Verstek. Verschijnt u niet en is niemand geldig voor u aanwezig, dan oordeelt de rechter bij verstek: de zaak wordt behandeld zonder uw verweer, wat doorgaans ongunstiger uitvalt.
Verzet. Tegen een verstekvonnis kunt u verzet aantekenen binnen 15 dagen na de betekening van het vonnis (Art. 187 Wetboek van Strafvordering). De zaak wordt dan opnieuw behandeld door dezelfde rechtbank, zodat u zich alsnog kunt verdedigen.
Hoger beroep. Bent u het niet eens met een vonnis op tegenspraak, dan kunt u hoger beroep instellen binnen 30 dagen na het vonnis (Art. 203 Wetboek van Strafvordering). De zaak wordt dan opnieuw beoordeeld door de correctionele rechtbank (een kamer van de rechtbank van eerste aanleg, met drie rechters). Let op: ook het parket kan in beroep gaan en beschikt daarvoor over 40 dagen. Hoger beroep is geen nieuwe eerste kans, maar een tweede beoordeling binnen de grenzen van het beroep.
Termijnen & verjaring
Een veelgestelde vraag is: "Wanneer kan ik nog gedagvaard worden, en kan mijn verkeersovertreding verjaren?" De termijn tussen de feiten en de dagvaarding varieert sterk en kan in drukke arrondissementen oplopen. "Ik heb al lang niets meer gehoord" is dus geen veilige conclusie.
De verjaring van de strafvordering hangt af van de zwaarte van de inbreuk (Art. 68 Wegverkeerswet):
| Type inbreuk | Verjaringstermijn |
|---|---|
| Gewone verkeersovertreding | 2 jaar |
| Zware inbreuk (alcohol vanaf 0,35 mg/l UALL, drugs, rijden zonder rijbewijs, rijden tijdens verval, vluchtmisdrijf) | 3 jaar |
| Samenhangend wanbedrijf (onopzettelijke slagen of doding) | 5 jaar |
Belangrijk en recent: de stuiting van de verjaring is afgeschaft sinds 28/04/2024. De termijn loopt sindsdien ononderbroken door tot de dagvaarding — er is geen verdubbeling van de termijn meer. Verjaring blijft technisch: een advocaat kan nagaan of de strafvordering mogelijk verjaard is, want dat leidt tot vrijspraak.
Mogelijke straffen & uw verweer
De politierechter kan, afhankelijk van de feiten en uw voorgeschiedenis, verschillende straffen opleggen:
- 1. Geldboete en opdeciemen. De wet vermeldt een basisboete die wordt vermenigvuldigd met de opdeciemen. Sinds 01/02/2026 bedraagt die factor ×10 (Wet van 19/12/2025; de feitdatum bepaalt welke factor geldt). Een basisboete van € 50 wordt zo een effectieve geldboete van € 500. Dit mechanisme geldt enkel voor rechterlijke geldboetes, niet voor de vaste tarieven van een onmiddellijke inning.
- 2. Rijverbod (verval van het recht tot sturen). Bij veel zware feiten legt de rechter een rijverbod op, van enkele dagen tot levenslang. Een advocaat kan pleiten voor een weekendrijverbod of voor het uitsluiten van bepaalde voertuigcategorieën.
- 3. Herstelexamens. De rechter kan medische, psychologische, theoretische of praktische proeven opleggen, of vaststellen dat iemand rijongeschikt is volgens artikel 42.
Waarom een advocaat het verschil maakt. Verweer is meer dan "ik ben het er niet mee eens". Een verkeersadvocaat controleert of de feiten correct zijn vastgesteld, of het PV tegenstrijdigheden bevat, of u juist werd geïdentificeerd, of de dagvaarding en termijnen regelmatig zijn en of de gevorderde straf evenredig is. Vooral bij een dreigend rijverbod, herhaling, een ongeval of beroepsmatige impact is bijstand sterk aan te raden. In de meeste verkeersdossiers betaalt uw rechtsbijstandsverzekering (gekoppeld aan uw autoverzekering) het ereloon en de gerechtskosten, met vrije keuze van advocaat. Een eerste screening via gratis bijstand is daarom vaak de verstandigste stap.
Auteur
Mr. Peter-Jan De Meulenaere
Advocaat verkeersrecht bij LawBase Advocaten — verdedigt bestuurders dagelijks voor de politierechtbank bij elke verkeersinbreuk.
Veelgestelde vragen
De informatie op deze pagina is een algemeen juridisch overzicht en geen individueel advies. Elke zaak hangt af van het concrete dossier — neem contact op voor een persoonlijke evaluatie.