Verkeersongeval 2026: wat te doen, schade & rechten

Veel betrokkenen verwarren materiële schade met lichamelijke schade, terwijl dat juridisch een fundamenteel onderscheid is. Het bepaalt langs welke weg u vergoed wordt én of er een strafzaak volgt.

• • Stoffelijke (materiële) schade — schade aan voertuigen of goederen: een gedeukte wagen, een geplooid fietskader, een kapotte helm of schade aan infrastructuur. Wordt afgehandeld via het gewone aansprakelijkheidsrecht en de BA-verzekeraar van de aansprakelijke partij. Lees meer in onze gids over uw rechten bij enkel stoffelijke schade.
• • Lichamelijke schade — letsels, arbeidsongeschiktheid, medische kosten, blijvende hinder of overlijden. Zodra iemand gewond raakt, wordt standaard de politie bijgehaald en een strafdossier opgestart. De kans op een dagvaarding voor de politierechtbank stijgt aanzienlijk.

Voor veel slachtoffers is dit de kernvraag. Het Belgische recht biedt extra bescherming aan de meest kwetsbare deelnemers in het verkeer, via artikel 29bis van de WAM-wet (wet van 21 november 1989).

Zwakke weggebruiker: lichamelijke schade automatisch vergoed

Een zwakke weggebruiker is iedereen behalve de bestuurder van een motorvoertuig: voetgangers, fietsers en passagiers vallen er dus onder. Bent u als zwakke weggebruiker betrokken bij een ongeval met een motorvoertuig, dan wordt uw lichamelijke schade en eventueel overlijden automatisch vergoed door de WAM-verzekeraar van het betrokken motorvoertuig — zonder dat u eerst de fout van de andere partij moet bewijzen. Die vergoeding blijft zelfs gelden bij overmacht en wanneer u als fietser of voetganger zelf een verkeersfout maakte. Lees meer in onze artikels over aansprakelijkheid bij een ongeval tussen fietser en auto en de vergoeding na een fietsongeval.

Let op: die automatische vergoeding geldt niet voor de bestuurder van een motorvoertuig die zelf schade lijdt. Die valt terug op het gewone aansprakelijkheidsrecht.

Wat valt niet onder Art. 29bis?

De automatische regeling dekt enkel de lichamelijke schade. Uw stoffelijke schade — de fiets, de wagen, de smartphone — valt buiten artikel 29bis. Eén uitzondering: kledijschade wordt wél mee vergoed, en functionele prothesen worden als medische kosten beschouwd.

Onverzekerd of niet-geïdentificeerd voertuig (Waarborgfonds)

Is het betrokken motorvoertuig niet verzekerd of niet geïdentificeerd — bijvoorbeeld omdat de bestuurder na de aanrijding de vlucht nam — dan blijft u niet in de kou staan. Het Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds (GMWF) treedt dan in de plaats van de ontbrekende verzekeraar en vergoedt de zwakke weggebruiker.

Wanneer is de vergoeding toch uitgesloten?

De uitsluiting is bewust zeer beperkt. Ze speelt enkel wanneer het slachtoffer — ouder dan 14 jaar — het ongeval en de gevolgen opzettelijk heeft veroorzaakt. Loutere onvoorzichtigheid of een eigen verkeersfout volstaat dus niet.

Dat schade wordt vergoed, betekent niet dat de aansprakelijkheid al vaststaat. Buiten het beschermingsregime van artikel 29bis — bijvoorbeeld tussen twee automobilisten, of voor de stoffelijke schade van een fietser — valt men terug op het algemene aansprakelijkheidsrecht: wie een fout begaat en daardoor schade veroorzaakt, is aansprakelijk en diens verzekering betaalt.

Verzekeraars en rechtbanken wegen daarbij het aanrijdingsformulier, foto's en getuigen, het proces-verbaal, de voorrangsregels uit de wegcode en factoren als snelheid, afstand en manoeuvres. Soms ligt de fout duidelijk bij één partij, soms is er gedeelde aansprakelijkheid. Meer achtergrond in onze gids over aansprakelijkheid bij een verkeersongeval in België; bij meerdere voertuigen lees onze analyse van de aansprakelijkheid en schade bij een kettingbotsing.

Zodra er gewonden vallen, verschuift de zaak van een loutere verzekeringskwestie naar het strafrecht. De politierechtbank is dan bevoegd, en het Openbaar Ministerie kan de veroorzaker dagvaarden voor onopzettelijke slagen en verwondingen of onopzettelijke doding. De basisdefinitie staat in artikel 418 Strafwetboek.

De geldboetes hieronder zijn basisbedragen. U vermenigvuldigt ze altijd met de opdeciemen, sinds 1 februari 2026 verhoogd naar factor ×10 (wet van 19 december 2025; de datum van de feiten bepaalt het tarief).

Naast de gevangenisstraf en de geldboete kan de rechter bijkomende straffen opleggen, zeker bij alcohol of drugs in het verkeer, of bij herhaling. Vaak volgt dan een langdurig rijverbod en, in bepaalde gevallen, een onderzoek naar medische rijongeschiktheid (artikel 42).

Politierechtbank en verjaring

Onopzettelijke slagen of doding zijn wanbedrijven met een verjaringstermijn van 5 jaar. Sinds 28 april 2024 bestaat de vroegere stuiting van de verjaring niet meer: de termijn loopt gewoon door tot de dagvaarding. Besluit dus nooit op basis van enkel tijdsverloop dat een dossier "wel verjaard zal zijn" — laat dat altijd nakijken. Wat een dagvaarding concreet inhoudt, leest u op gedagvaard voor de politierechtbank.

Een fout maken in het verkeer is menselijk, maar wegvluchten na een aanrijding telt als een apart en zwaarder misdrijf. Volgens artikel 33 van de Wegverkeerswet pleegt vluchtmisdrijf wie de plaats van het ongeval verlaat om zich aan de nuttige vaststellingen te onttrekken, terwijl hij wist dat hij de oorzaak of aanleiding van het ongeval was. Het gaat dus om een intentioneel misdrijf: het opzet moet bewezen worden, en ook het slachtoffer van een aanrijding kan vluchtmisdrijf plegen door weg te rijden.

De straffen zijn aanzienlijk en lopen, zeker bij gewonden of een dodelijke afloop, op tot jarenlange gevangenisstraffen, zware geldboetes (na opdeciemen ×10) en een verplicht rijverbod met herstelexamens. Meer detail op onze pagina over de straf bij vluchtmisdrijf.