CARA procedure: aanmelden, termijnen en rijongeschiktheid

De impact van rijongeschiktheid kan diep ingrijpend zijn. Of het nu gaat om medische aandoeningen, fysieke beperkingen, of psychische problemen, de beslissing dat u niet langer veilig een voertuig kunt besturen, heeft verstrekkende gevolgen voor uw mobiliteit, onafhankelijkheid en dagelijks leven. In België is de procedure rond rijongeschiktheid nauwkeurig vastgelegd en veelal gekoppeld aan de Dienst Administratieve Revalidatie en Rijgeschiktheid, beter bekend als CARA, of het Centrum voor Rijgeschiktheid en Voertuigadaptatie, GOCA. Als gespecialiseerde verkeersrechtadvocaat bij Beboet.be, begrijpen we de complexiteit van deze materie en de emotionele belasting die ermee gepaard gaat. Vooral met de recente wetswijzigingen per 1 september 2026 en de aanstaande wijzigingen in de Wegcode per 1 juni 2027, is het essentieel om exact te weten welke stappen u moet ondernemen en welke termijnen u daarbij in acht moet nemen.

Dit artikel duikt dieper in de nuances van rijongeschiktheid, met een specifieke focus op de aanmeldingsprocedure bij CARA en de relevante termijnen. We bespreken de wettelijke kaders, de soorten ongeschiktheid, en de weg die u moet bewandelen om uw rijgeschiktheid (opnieuw) te verkrijgen of te laten beoordelen. Het is een complex landschap, maar met de juiste informatie en begeleiding kunt u deze uitdaging het hoofd bieden. Wij adviseren u niet alleen over de juridische aspecten, maar lichten ook toe hoe uw rechten worden beschermd en hoe een gespecialiseerde advocaat u kan bijstaan in dit traject. Uw mobiliteit is kostbaar, en de correcte afhandeling van uw dossier is cruciaal voor uw toekomst op de weg.

De Juridische Grondslagen van Rijongeschiktheid in België

De wetgeving betreffende rijongeschiktheid in België is primair verankerd in de Wegverkeerswet en de uitvoeringsbesluiten hiervan, in het bijzonder de bepalingen die de rijgeschiktheid regelen. Artikel 42 van de Wegverkeerswet vormt de spil van deze regelgeving. Dit artikel bepaalt dat het verval van het recht tot sturen *moet* worden uitgesproken wanneer de bestuurder lichamelijk of geestelijk ongeschikt wordt bevonden om een motorvoertuig te besturen. Het is belangrijk te benadrukken dat de wet expliciet spreekt over 'lichamelijk of geestelijk ongeschikt'; de term 'rijvaardigheid' wordt hierbij niet als wettelijke grond gebruikt. De focus ligt dus zuiver op de medische of psychologische toestand van de bestuurder, en niet zozeer op zijn of haar rijtechnische vaardigheden.

Sinds 1 september 2026 is de reikwijdte van artikel 42 verder uitgebreid. Voorheen was dit artikel voornamelijk van toepassing op situaties waarbij een medische ongeschiktheid werd vastgesteld. Nu geldt artikel 42 ook bij een veroordeling wegens art. 107, 107/1 of 218 van het nieuwe Strafwetboek. Dit betekent dat ernstige verkeersmisdrijven, zoals doding in het verkeer (art. 107 Sw.) of integriteitsaantasting in het verkeer (art. 218 Sw.), nu ook kunnen leiden tot een verval van het recht tot sturen op basis van rijongeschiktheid, zelfs als er op het eerste gezicht geen directe medische oorzaak is. Het verval van het recht tot sturen, ingevolge artikel 42, kan in elke graad van veroordeling worden uitgesproken, ongeacht welke partij het rechtsmiddel heeft ingesteld. Dit onderstreept de ernst waarmee de wetgever omgaat met de veiligheid op de openbare weg en de noodzaak om ongeschikte bestuurders van de weg te halen.

De vaststelling van de lichamelijke of geestelijke ongeschiktheid zelf is discreet, maar eens de ongeschiktheid vaststaat, is het verval van het recht tot sturen een verplicht gevolg. Dit onderscheid is cruciaal: de rechter heeft de vrijheid om te beoordelen of iemand al dan niet ongeschikt is, maar heeft geen discretionaire bevoegdheid over het opleggen van het verval als die ongeschiktheid eenmaal is vastgesteld. De juridische kaders zijn er dus op gericht om een objectieve en eerlijke beoordeling te garanderen, met als ultiem doel de verkeersveiligheid te maximaliseren. Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 zijn de geldboetes bij overtredingen die tot zo'n verval kunnen leiden significant. Bijvoorbeeld, bij doding in het verkeer (art. 107 Sw., voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026), kan de geldboete 250 tot 12.500 euro bedragen. Wanneer sprake is van verzwaarde doding in het verkeer (art. 107/1 Sw., voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026), dan betreft dit een straf van niveau 4, met een gevangenisstraf van vijf tot tien jaar en een geldboete van 250 tot 20.000 euro.

CARA en GOCA: Uw Beoordelingstraject

De procedure voor de beoordeling van uw rijgeschiktheid in België verloopt hoofdzakelijk via de Dienst Administratieve Revalidatie en Rijgeschiktheid, beter bekend als CARA, of het Centrum voor Rijgeschiktheid en Voertuigadaptatie, een onderdeel van GOCA. CARA is een gespecialiseerde overheidsinstantie die instaat voor de medische en psychologische beoordeling van bestuurders wiens rijgeschiktheid in twijfel wordt getrokken, of die wegens een medische aandoening specifieke aanpassingen aan hun voertuig nodig hebben. Het gaat hierbij om een grondige evaluatie om te bepalen of u veilig een voertuig kunt besturen, al dan niet met aanpassingen, of onder bepaalde voorwaarden. Het traject is ontworpen om een objectieve en wetenschappelijk onderbouwde beslissing te garanderen, waarbij zowel uw individuele situatie als de algemene verkeersveiligheid in overweging worden genomen. De aanmelding bij CARA kan op verschillende manieren gebeuren: op eigen initiatief, op aanvraag van uw arts, of door een rechterlijke instantie die uw rijgeschiktheid in twijfel trekt.

Het proces bij CARA omvat doorgaans een medisch onderzoek, een psychologisch onderzoek en eventueel een praktische rijtest. Deze onderzoeken zijn gericht op het in kaart brengen van uw fysieke en mentale capaciteiten in relatie tot het besturen van een voertuig. Denk hierbij aan visuele functies, reactievermogen, cognitieve vaardigheden, en het vermogen om met stress om te gaan. De resultaten van deze onderzoeken worden door een multidisciplinair team geëvalueerd, waarna een advies wordt uitgebracht over uw rijgeschiktheid. Dit advies kan leiden tot een verklaring van geschiktheid, een geschiktheid onder bepaalde voorwaarden (bijvoorbeeld met een aangepast voertuig of beperking van de rijbevoegdheid), of een ongeschiktheidsverklaring. Het is cruciaal om dit proces serieus te nemen en alle gevraagde informatie en documentatie tijdig en correct aan te leveren. De beslissing van CARA is van groot belang voor uw rijbewijs en, bijgevolg, uw mobiliteit.

In sommige gevallen kan de aanmelding bij CARA verplicht zijn, bijvoorbeeld na een zware verkeersovertreding waarbij de rechtbank uw rijgeschiktheid in twijfel trekt. Een rechterlijke uitspraak die een verval van het recht tot sturen met zich meebrengt, kan de verplichting inhouden om de examens en onderzoeken te ondergaan zoals bedoeld in art. 38, § 3 van de Wegverkeerswet. Dit kan variëren van een theoretisch of praktisch examen tot een geneeskundig of psychologisch onderzoek, of zelfs een specifieke opleiding bepaald door de Koning. Meer over Rijongeschiktheid vindt u op onze website, waar we dieper ingaan op de specifieke gronden voor een verval. Het negeren van een dergelijke verplichting kan leiden tot ernstige juridische gevolgen, waaronder het rijden zonder geldig rijbewijs, wat voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 een straf van niveau 2 inhoudt, met een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro en een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar. Daarom is het van het grootste belang om de aanwijzingen van CARA en de rechtbank nauwgezet op te volgen.

Aanmelden bij CARA: Termijnen en Procedure

De aanmeldingsprocedure bij CARA en de daarmee gepaard gaande termijnen zijn cruciaal voor iedereen die te maken krijgt met rijongeschiktheid. De concrete termijnen kunnen variëren afhankelijk van de aard van uw situatie en de wijze waarop uw rijongeschiktheid is vastgesteld of in twijfel is getrokken. Over het algemeen geldt dat hoe sneller u actie onderneemt, hoe beter. Een spontane aanmelding, bijvoorbeeld door uw huisarts of specialist, kan proactief problemen voorkomen en u de mogelijkheid geven om, indien nodig, tijdig aanpassingen te doen of alternatieven te overwegen. De procedure start doorgaans met het invullen van een aanvraagformulier en het indienen van relevante medische documenten. CARA zal op basis hiervan beoordelen welke onderzoeken noodzakelijk zijn.

Indien uw rijgeschiktheid in twijfel wordt getrokken door een rechterlijke beslissing, zijn de termijnen vaak strikter en is er minder ruimte voor uitstel. Artikel 44 van de Wegverkeerswet regelt de herziening van een verval van het recht tot sturen wegens rijongeschiktheid. Een verzoek tot herziening moet gericht zijn aan het openbaar ministerie voor het gerecht dat het verval uitsprak. Dit kan ten vroegste zes maanden na de dag van de uitspraak van het in kracht van gewijsde gegane vonnis. Tegen de uitspraak van dit gerecht is geen hoger beroep mogelijk. Indien uw verzoek wordt afgewezen, kunt u pas na opnieuw zes maanden een nieuw verzoek indienen. Dit benadrukt het belang van een gedegen voorbereiding en, indien nodig, de bijstand van een gespecialiseerde advocaat. Een onzorgvuldig opgesteld verzoek kan leiden tot onnodig tijdverlies en verdere beperkingen van uw mobiliteit.

De verjaring van de strafvordering speelt ook een rol, hoewel indirect, bij de termijnen in dit proces. Voor overtredingen van de Wegverkeerswet en uitvoeringsbesluiten bedraagt de verjaringstermijn drie jaar vanaf de dag waarop de overtreding is begaan (art. 68 Wegverkeerswet). Voor misdrijven zoals doding in het verkeer (art. 107 Sw.) of integriteitsaantasting in het verkeer (art. 218 Sw.), bedraagt de verjaringstermijn tien jaar voor de niveaus 1, 2 en 3, en vijftien jaar voor de niveaus 4, 5 en 6 van het nieuwe Strafwetboek (voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026). Hoewel dit geen directe termijn is voor de CARA-procedure, kan het wel bepalend zijn voor de periode waarin een rechterlijke beslissing over rijongeschiktheid kan worden uitgesproken. Het is van essentieel belang om deze termijnen niet uit het oog te verliezen en, indien u een dagvaarding ontvangt, onmiddellijk juridisch advies in te winnen. Een advocaat kan nagaan of het afschrift van het proces-verbaal tijdig werd verzonden, wat cruciaal is voor de bewijskracht van de vastgestelde overtreding. De onmiddellijke inning, de minnelijke schikking en de bijdrage aan het Slachtofferfonds hebben eigen temporele toepassingsregels, die niet noodzakelijk samenvallen met de algemene verjaringsregels.

Medische Aandoeningen en Rijongeschiktheid

Een breed scala aan medische aandoeningen kan leiden tot rijongeschiktheid, hetzij tijdelijk, hetzij permanent. De wetgeving en de richtlijnen van CARA zijn gericht op het beoordelen van de impact van deze aandoeningen op uw vermogen om veilig een voertuig te besturen. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de diagnose zelf, maar vooral naar de functionele gevolgen en de mate waarin deze een risico vormen voor de verkeersveiligheid. Denk bijvoorbeeld aan neurologische aandoeningen zoals epilepsie. Voor personen met epilepsie is het van cruciaal belang om een aanvalsvrije periode te kunnen aantonen alvorens opnieuw rijgeschikt te worden verklaard. De precieze termijn hangt af van de aard van de epilepsie en de behandeling, maar vereist meestal een attest van de behandelende neuroloog. We bespreken Epilepsie en autorijden: aanvalsvrije termijn rijbewijs uitgebreider op onze blog.

Ook aandoeningen zoals diabetes kunnen invloed hebben op uw rijgeschiktheid. Schommelingen in de bloedsuikerspiegel, vooral hypoglykemie, kunnen leiden tot verminderd bewustzijn of concentratieproblemen, wat een gevaar kan opleveren in het verkeer. Patiënten met diabetes moeten daarom vaak een medische keuring ondergaan, waarbij onder andere de mate van controle over de ziekte en de aanwezigheid van complicaties worden beoordeeld. Voor veel categorieën van rijbewijzen is een 'Medische Bijlage VII' dan vereist, waarover wij u meer informatie kunnen verschaffen via Diabetes en rijbewijs: medische keuring rijongeschiktheid. Evenzo kunnen aandoeningen die cognitieve functies aantasten, zoals dementie, leiden tot rijongeschiktheid. Een diagnose van dementie betekent vaak een definitief verval van het recht tot sturen, gezien de progressieve aard van de ziekte en de onmogelijkheid om de nodige functies voor veilig rijden te garanderen. Het is van cruciaal belang om eerlijk te zijn over uw medische toestand en de aanbevelingen van uw arts en CARA op te volgen, niet alleen voor uw eigen veiligheid, maar ook voor die van andere weggebruikers.

Naast chronische aandoeningen kunnen ook tijdelijke medische omstandigheden, zoals ernstige griep, bepaalde medicatie, of herstel na een hersenoperatie, leiden tot tijdelijke rijongeschiktheid. Sommige medicijnen kunnen bijwerkingen hebben zoals slaperigheid, duizeligheid of verminderd reactievermogen, die het besturen van een voertuig onveilig maken. In dergelijke gevallen is het uw verantwoordelijkheid om de instructies van uw arts op te volgen en niet te rijden zolang uw rijgeschiktheid is aangetast. Er bestaat een blogartikel over Tijdelijke rijongeschiktheid: griep, ziekte en medicatie. Een hersenoperatie, afhankelijk van de complexiteit en het herstel, kan eveneens leiden tot een tijdelijk rijverbod. De duur hiervan wordt bepaald door de behandelende arts en, indien nodig, door CARA, na een zorgvuldige evaluatie van het herstel en de eventuele restklachten. In al deze gevallen is het zaak om proactief te handelen en de nodige stappen te ondernemen om uw rijgeschiktheid te laten beoordelen en, indien mogelijk, te herstellen.

De Rol van de Rechter en het Openbaar Ministerie

In gevallen van rijongeschiktheid speelt de rechter een doorslaggevende rol, vooral wanneer de ongeschiktheid het gevolg is van een veroordeling voor een verkeersmisdrijf of wanneer er twijfels bestaan over de medische of psychologische geschiktheid van een bestuurder. Zoals eerder vermeld, kan de rechter het verval van het recht tot sturen uitspreken op basis van artikel 42 van de Wegverkeerswet. Dit is een rechterlijke beslissing en geen administratieve maatregel van de FOD Mobiliteit. De politierechter zal in dergelijke zaken de feiten en de medische of psychologische rapporten zorgvuldig evalueren. Indien de rechter tot de conclusie komt dat de bestuurder lichamelijk of geestelijk ongeschikt is, *moet* het verval worden uitgesproken. De rechter heeft hierbij, zoals aangegeven, geen discretionaire bevoegdheid over het verval zelf, maar wel over de vaststelling van de ongeschiktheid. Dit betekent dat de rechter een belangrijke rol heeft in het beoordelen van de bewijzen en het wegen van de argumenten van alle betrokken partijen, inclusief de verdediging van de bestuurder.

Het openbaar ministerie (OM) speelt eveneens een belangrijke rol in het proces van rijongeschiktheid. Zij kunnen, bijvoorbeeld na een ernstig verkeersongeval of herhaalde overtredingen, de rechter vorderen om een bestuurder rijongeschikt te verklaren. Ook bij een verzoek tot herziening van een verval van het recht tot sturen (art. 44 Wegverkeerswet), moet het verzoekschrift gericht worden aan het openbaar ministerie voor het gerecht dat het verval uitsprak. Het OM beslist echter niet zelf over de herziening; de beslissing komt toe aan het gerecht dat het verval oorspronkelijk uitsprak. De rol van het OM is eerder die van een filter en een facilitator in de procedure, waarbij zij de rechtbank informeert en de noodzakelijke stappen initieert. Zij zien erop toe dat de wettelijke procedures worden gevolgd en dat de belangen van de verkeersveiligheid worden gewaarborgd. Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 kan bij herhaling van alcohol (art. 34, § 2), dronkenschap (art. 35) of drugs (art. 37bis, § 1) binnen drie jaar een geldboete van 4.000 tot 50.000 euro en een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar (niveau 2) worden opgelegd (art. 36, eerste lid Wegverkeerswet), wat de rechtbank aanleiding kan geven tot overweging van rijongeschiktheid.

Het is van belang te beseffen dat de rechterlijke macht, in het kader van het nieuwe Strafwetboek, de gevangenisstraf als de láátst te overwegen straf beschouwt (art. 27 Sw.). Binnen niveau 2-straffen moet de rechter specifiek motiveren waarom een andere straf, zoals een werkstraf of probatiestraf, niet volstaat. Dit principe van subsidiariteit kan ook van invloed zijn op de overweging van rijongeschiktheid, hoewel de wettelijke verplichting van artikel 42 Wegverkeerswet blijft staan indien de ongeschiktheid vaststaat. Een advocaat kan in dit traject een cruciale rol spelen door uw belangen te verdedigen, medische rapporten te interpreteren, en de rechter te overtuigen van uw rijgeschiktheid of de mogelijkheid van herstel. Het is een complex samenspel van juridische en medische expertise, waarbij de juiste argumentatie het verschil kan maken tussen een (voorwaardelijk) rijbewijs en een langdurig rijverbod.

De Herzieningsprocedure via Artikel 44 Wegverkeerswet

Nadat een verval van het recht tot sturen wegens rijongeschiktheid is uitgesproken, biedt artikel 44 van de Wegverkeerswet de mogelijkheid tot een herziening van deze beslissing. Deze procedure is van essentieel belang voor personen die menen dat hun situatie is verbeterd, bijvoorbeeld door succesvolle medische behandeling, revalidatie, of stabilisatie van een chronische aandoening. Zoals eerder aangegeven, moet het verzoek tot herziening worden ingediend bij het openbaar ministerie voor het gerecht dat het oorspronkelijke verval uitsprak. Dit is een specifieke procedurele eis; het verzoek mag niet zomaar bij eender welke rechtbank worden ingediend. Het verzoekschrift moet de nodige bewijsstukken bevatten die aantonen dat de oorzaken van de oorspronkelijke rijongeschiktheid zijn weggenomen of zodanig zijn verbeterd dat veilig rijden weer mogelijk is. Hierbij kan het gaan om recente medische attesten, rapporten van specialisten, of bewijs van deelname aan revalidatieprogramma's. Wij kunnen u bijstaan bij de Heropname Rijbewijs na Ongeschiktheid: Procedure België.

Er zijn strikte termijnen en voorwaarden verbonden aan deze herzieningsprocedure. Een verzoek tot herziening kan ten vroegste zes maanden na de dag van de uitspraak van het in kracht van gewijsde gegane vonnis worden ingediend. Dit betekent dat u niet onmiddellijk na de uitspraak een herziening kunt aanvragen, maar een zekere periode moet wachten om aan te tonen dat de verbetering van uw toestand duurzaam is. Tegen de uitspraak van het gerecht over uw herzieningsverzoek is geen hoger beroep mogelijk. Indien uw verzoek wordt afgewezen, kunt u bovendien pas na opnieuw zes maanden een nieuw verzoek indienen. Deze bepalingen zijn bedoeld om de stabiliteit en de betrouwbaarheid van de rechterlijke beslissing te waarborgen en om te voorkomen dat er voortdurend nieuwe verzoeken tot herziening worden ingediend zonder significante wijziging in de medische toestand. Het traject is dus geen snelcursus, maar een zorgvuldige en getrapte procedure.

Het succes van een herzieningsprocedure hangt sterk af van de kwaliteit van de ingediende medische documenten en de overtuigingskracht van uw argumentatie. De rechtbank zal opnieuw een afweging maken tussen uw individuele recht op mobiliteit en de algemene verkeersveiligheid. Een gedegen voorbereiding, eventueel met bijstand van een gespecialiseerde advocaat, is hierbij van cruciaal belang. Een advocaat kan u helpen bij het verzamelen van de juiste bewijsstukken, het opstellen van een juridisch onderbouwd verzoekschrift, en het vertegenwoordigen van uw belangen voor de rechtbank. Wij hebben specifieke expertise in het beroep Rijongeschiktheid Aanvechten: Uw Rechten. Bovendien is het goed om te weten dat uw rechtsbijstandsverzekering in verkeerszaken meestal het ereloon van de advocaat betaalt, afhankelijk van de polisvoorwaarden. Deze waarborg zit bij de meeste bestuurders al in de BA-autoverzekering of de familiale polis, en u heeft bij een procedure zelf de vrije keuze van advocaat, zoals vastgelegd in artikel 156 van de Wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen. Zo bent u niet alleen goed vertegenwoordigd, maar kunnen ook de kosten van uw verdediging gedekt worden, afhankelijk van uw verzekeringspolis.

Specifieke Gevallen van Rijongeschiktheid

Naast de algemene gronden voor rijongeschiktheid, zijn er ook specifieke situaties die tot een verval van het recht tot sturen kunnen leiden. Deze gevallen zijn vaak direct gerelateerd aan ernstige verkeersovertredingen of specifieke medische diagnoses die een onmiddellijk en hoog risico inhouden voor de verkeersveiligheid. Een belangrijk voorbeeld is rijden onder invloed van drugs. Artikel 37bis, § 1 van de Wegverkeerswet bestraft de aanwezigheid van specifieke verboden middelen (zoals THC, amfetamine, MDMA, morfine of cocaïne) boven de grenswaarde, aangetoond door een speekselanalyse of bloedanalyse. Er is geen bewijs van concrete beïnvloeding vereist; louter de aanwezigheid boven de grenswaarde is voldoende voor een overtreding. Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 bedraagt de geldboete hiervoor 2.000 tot 20.000 euro (niveau 1), zonder gevangenisstraf. Rijden onder invloed van drugs: procedure & gevolgen is een uitgebreid artikel dat u hierover informeert. Bij een positieve speekseltest volgt een rijverbod van twaalf uur (art. 61ter, § 1 Wegverkeerswet). Een speekselanalyse volgt, of een bloedproef als de speekselanalyse niet kan gebeuren.

Een ander significant geval is de accumulatie van medische risicofactoren. Hoewel één enkele, lichte medische aandoening misschien niet direct leidt tot rijongeschiktheid, kan de combinatie van meerdere factoren of de progressie van een ziekte wel degelijk een reden zijn voor CARA of de rechter om uw rijgeschiktheid in twijfel te trekken. Denk aan een ouder wordende bestuurder die naast beginnende dementie ook ernstige visuele problemen heeft. Elk van deze aandoeningen afzonderlijk kan nog beheersbaar zijn, maar samen kunnen ze een gevaarlijk cumulatie-effect veroorzaken. In zulke situaties is een grondige, multidisciplinaire beoordeling door CARA van vitaal belang om de totale impact op de rijvaardigheid in te schatten. Het voorkomen van rijongeschiktheid wegens medische redenen is een onderwerp dat wij behandelen in Rijongeschiktheid wegens Medische Redenen Voorkomen.

Ook rijden onder invloed van alcohol kan, zeker bij herhaling, leiden tot een oordeel van rijongeschiktheid. Hoewel alcoholintoxicatie (art. 34 Wegverkeerswet) en dronkenschap (art. 35 Wegverkeerswet) in eerste instantie leiden tot een strafrechtelijke veroordeling, kan herhaling binnen drie jaar van deze feiten, of het rijden met een zeer hoog alcoholgehalte, leiden tot een verplicht alcoholslot en in ernstige gevallen zelfs tot een diepgaandere beoordeling van de rijgeschiktheid door CARA. Bijvoorbeeld, bij herhaling van artikel 34, § 2, artikel 35 of artikel 37bis, § 1 binnen drie jaar, geldt voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 een geldboete van 4.000 tot 50.000 euro en een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar (niveau 2). Het alcoholslot is verplicht bij art. 34, § 2 vanaf 0,78 mg/l UAL (of 1,8 g/l bloed), met motiveringsplicht als de rechter het niet oplegt. Bij dronkenschap (art. 35) is het facultatief, behalve bij herhaling met telkens ten minste 0,50 mg/l UAL (of 1,2 g/l bloed), dan is het verplicht. Deze zware consequenties onderstrepen de noodzaak om te allen tijde nuchter en rijgeschikt achter het stuur te kruipen. Een advocaat kan u adviseren over de specifieke gevolgen van deze overtredingen en de mogelijkheden tot verdediging.

Invloed van het Nieuwe Strafwetboek op Rijongeschiktheid

Het nieuwe Strafwetboek, van kracht sinds 1 september 2026, heeft een aanzienlijke impact op de beoordeling en bestraffing van verkeersmisdrijven, en daarmee indirect ook op de kwestie van rijongeschiktheid. Een van de meest fundamentele veranderingen is het verdwijnen van de driedeling misdaad, wanbedrijf en overtreding. Dit betekent dat begrippen als 'correctionalisering', 'politiestraf' en 'opsluiting' niet langer van toepassing zijn in het geldende recht. In plaats daarvan introduceert het nieuwe Strafwetboek een systeem van acht strafniveaus, wat een duidelijkere en meer gestructureerde benadering van strafbepaling mogelijk maakt. Voor de context van rijongeschiktheid zijn vooral de niveaus 1, 2, 3 en 4 van belang, aangezien de ernstigste verkeersmisdrijven hierin zijn ondergebracht en rechtstreeks kunnen leiden tot een verval van het recht tot sturen op grond van artikel 42 Wegverkeerswet.

Misdrijven als doding in het verkeer (art. 107 Sw., niveau 3) en integriteitsaantasting in het verkeer (art. 218 Sw., niveau 2) vereisen nu een 'ernstig gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid', een zwaardere drempel dan onder het oude recht. Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 geldt bij doding in het verkeer een geldboete van 250 tot 12.500 euro. Bij integriteitsaantasting in het verkeer bedraagt deze 250 tot 6.250 euro. De geldboete kan zowel hoofd- als bijkomende straf zijn (art. 52, § 1 Sw.). Nog zwaarder is de verzwaarde doding in het verkeer (art. 107/1 Sw., niveau 4), die van toepassing is in zeven limitatieve gevallen, zoals het vasthouden van een mobiel elektronisch apparaat met een scherm, door het rode licht rijden, of meer dan 40 km/u te snel rijden (meer dan 30 km/u binnen de bebouwde kom, zone 30, schoolomgeving, woonerf of erf). Dit artikel is een zelfstandige strafbaarstelling en draagt voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 een geldboete van 250 tot 20.000 euro en een gevangenisstraf van vijf tot tien jaar. In al deze gevallen zal de rechter naast de strafrechtelijke sanctie ook de mogelijkheid van rijongeschiktheid via CARA overwegen.

Het nieuwe Strafwetboek heeft ook implicaties voor de herhaling van verkeersmisdrijven. De verdubbeling van de geldboete bij herhaling binnen drie jaar van overtredingen per graad en snelheidsovertredingen blijft bestaan (artikel 29, § 4, laatste zin Wegverkeerswet); artikel 39 is wel opgeheven. Herhaling werkt nu via artikel 60 Sw., wat betekent dat een straf van één niveau hoger kan worden opgelegd, maar dit is geen automatisme. Dit geldt tenzij het artikel zelf een verdubbeling bepaalt (bijvoorbeeld bij art. 30, § 4, voor rijden zonder rijbewijs). Dit betekent dat de rechter meer flexibiliteit heeft om rekening te houden met de specifieke omstandigheden van de herhaling. Echter, bij herhaling van ernstige misdrijven, zoals vluchtmisdrijf (art. 33, § 3 Wegverkeerswet), zal de straf voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 uitkomen op niveau 3, met een gevangenisstraf van meer dan drie tot vijf jaar en een geldboete van 4.000 tot 50.000 euro. Dergelijke zware herhalingen zullen vrijwel altijd leiden tot een diepgaande analyse van de rijgeschiktheid. Houd daarbij voor ogen dat de strafmaat afhangt van de datum van de feiten: voor feiten van vóór 1 september 2026 gelden nog de vroegere strafvorken, met toepassing van de voor de beklaagde gunstigste wet (artikel 2, derde lid Sw.).

Administratieve Toeslagen en Gerechtskosten

Naast de geldboetes en het mogelijke verval van het recht tot sturen, zijn er diverse administratieve toeslagen en gerechtskosten die van toepassing kunnen zijn op verkeersovertredingen en de procedures rond rijongeschiktheid. Het is belangrijk om deze verschillende componenten goed uit elkaar te houden, aangezien ze elk hun eigen regels en toepassingsgebieden hebben. Een van de meest voorkomende is de administratieve toeslag bij een onmiddellijke inning. Deze is geregeld in artikel 65, § 1 van de Wegverkeerswet en bedraagt voor 2026 10,67 euro, die jaarlijks op 1 januari wordt aangepast. Deze toeslag komt bovenop het bedrag van de onmiddellijke inning zelf en wordt geïnd door de politie. Let op, de onmiddellijke inning is geen geldboete, en er komen nooit opdeciemen op. Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 bedraagt de onmiddellijke inning voor een overtreding van de eerste graad 64 euro, met de genoemde toeslag van 10,67 euro erbij. Bij een derde graad is dit 191 euro, wederom met de toeslag.

Een andere administratieve toeslag is het bevel tot betalen in verkeerszaken (art. 65/1 Wegverkeerswet). Dit is van toepassing wanneer een onmiddellijke inning niet tijdig is betaald en het dossier wordt overgemaakt aan het parket. Het basisbedrag van deze toeslag is voor 2026 30,56 euro, en wordt verhoogd met 35% bovenop de geldsom. De betalingstermijn voor een bevel tot betalen is dertig dagen na ontvangst. Als u hiertegen in beroep wilt gaan, moet u binnen dertig dagen een verzoekschrift indienen bij de politierechtbank. Bij niet-invordering binnen drie jaar kan een schorsing van het recht tot sturen van acht dagen, vijftien dagen of één maand volgen. Deze toeslagen, samen met de geldsommen, zijn vaste bedragen die niet meebewegen met de opdeciemen, in tegenstelling tot de bijdrage aan het Fonds voor hulp aan slachtoffers, die wel met de opdeciemen meebeweegt en vandaag 250 euro bedraagt. Deze bijdrage is een bijkomende straf naast de gerechtskosten, en maakt er nooit deel van uit.

Bij een rechterlijke veroordeling wordt wel een administratieve toeslag geheven. Deze is geregeld in artikel 162ter van het Wetboek van Strafvordering, waarvan het basisbedrag voor 2026 30,56 euro bedraagt en jaarlijks wordt geïndexeerd. Dit bedrag komt bovenop de gerechtskosten, die de kosten van de procedure omvatten, zoals bijvoorbeeld de kosten van expertise. Daarnaast is er de verplichte bijdrage van 250 euro aan het Fonds voor hulp aan slachtoffers, die een integraal onderdeel vormt van de sancties bij een veroordeling. Bereken uw boete kan u helpen om een idee te krijgen van de totale kosten die bij een verkeersovertreding komen kijken, inclusief deze toeslagen. Het is van cruciaal belang om al deze kostencomponenten in overweging te nemen bij de inschatting van de financiële impact van een verkeersovertreding en de daaruit voortvloeiende procedures rond rijongeschiktheid. Een advocaat kan u hierbij helderheid verschaffen en u helpen om de juiste financiële planning te maken.

Het Rijverbod ter Plaats en Onmiddellijke Intrekking

In acute situaties van ongeschiktheid of ernstige overtredingen kan de politie ter plaatse een rijverbod opleggen of het rijbewijs onmiddellijk intrekken. Het rijverbod ter plaatse, geregeld in artikel 60 van de Wegverkeerswet (sinds 1 juli 2026), heeft een uniforme duur van twaalf uur vanaf de vaststelling. Dit verbod is van toepassing in drie gevallen: bij een ademanalyse van ten minste 0,22 mg/l UAL (alcohol), wanneer een ademanalyse onmogelijk is terwijl de ademtest ten minste 0,35 mg/l UAL aangeeft, en bij weigering van een ademtest of ademanalyse. Voor bestuurders van art. 34, § 3 (beroepsbestuurders en bepaalde categorieën) geldt dit al vanaf 0,09 mg/l UAL. Het is belangrijk op te merken dat de vroegere 'trapjes' van drie en zes uur zijn opgeheven; de duur is nu standaard twaalf uur. Artikel 60, § 4 voegt toe dat hetzelfde twaalfuursverbod geldt bij duidelijke tekenen van alcoholopname of bij de toestand van art. 35 (dronkenschap) wanneer geen test kan worden afgenomen. Voordat u na een rijverbod ter plaatse opnieuw mag rijden, volgt een nieuwe ademtest of ademanalyse; bij opnieuw ten minste 0,22 mg/l UAL of bij weigering wordt het verbod met twaalf uur verlengd.

Bij drugs geldt een vergelijkbaar twaalfuursverbod op grond van artikel 61ter, § 1 van de Wegverkeerswet. Dit verbod volgt op een positieve speekseltest of op een weigering. Voordat de bestuurder opnieuw mag rijden, volgt een nieuwe speekseltest (art. 61ter, § 2), en geen ademtest, om te controleren of de invloed van de drugs is afgenomen. De weigering van de speekseltest, speekselanalyse of bloedproef zonder wettige reden is overigens een zelfstandig misdrijf (art. 37bis, § 1, 5°), met dezelfde straf als het rijden onder invloed van drugs (voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro). Dit onderstreept de ernst waarmee de wetgever omgaat met drugs in het verkeer en de noodzaak om mee te werken aan de controles.

De onmiddellijke intrekking van het rijbewijs is een nog verdergaande maatregel, die in beginsel wordt bevolen door de procureur des Konings (art. 55, § 1, laatste lid Wegverkeerswet). In afwijking daarvan kan de officier van gerechtelijke politie (art. 55, § 2) de intrekking bevelen bij alcohol (vanaf 0,22 mg/l UAL, dus niet pas vanaf 0,35 mg/l), drugs (art. 61ter, § 1), en snelheidsovertredingen boven de drempels van art. 55, § 1, 5°. Het rijbewijs wordt dan onmiddellijk afgenomen en ingehouden. Na vijftien dagen wordt het rijbewijs in principe teruggegeven (art. 56 Wegverkeerswet), tenzij de politierechtbank de intrekking heeft verlengd. Een verlenging met ten hoogste drie maanden gebeurt niet door het parket, maar de procureur vordert een beschikking voor de politierechtbank, die binnen vijftien dagen in openbare terechtzitting uitspraak doet (art. 55bis Wegverkeerswet). Het rijden tijdens een onmiddellijke intrekking is een ernstig misdrijf, dat voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 leidt tot een straf van niveau 2, met een geldboete van 2.000 tot 20.000 euro, een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar, en een verplicht verval van ten minste drie maanden tot vijf jaar of levenslang (art. 30, § 3 Wegverkeerswet).

Belang van Juridische Bijstand en de Rechtsbijstandsverzekering

De complexiteit van de procedures rond rijongeschiktheid, de strikte termijnen en de zware potentiële gevolgen onderstrepen het onmiskenbare belang van juridische bijstand. Een gespecialiseerde advocaat kan u door het hele proces begeleiden, van het initiële contact met CARA of het openbaar ministerie tot en met de vertegenwoordiging voor de rechtbank. Wij helpen u bij het verzamelen van de juiste medische documenten, het opstellen van juridisch correcte verzoekschriften, en het formuleren van de beste verdedigingsstrategie. Of het nu gaat om het aanvechten van een beslissing van rijongeschiktheid, het indienen van een verzoek tot herziening, of het verdedigen tegen een verkeersmisdrijf dat kan leiden tot rijongeschiktheid, een advocaat is uw partner in dit complexe juridische landschap. De wetgeving verandert voortdurend, zoals blijkt uit het nieuwe Strafwetboek en de aanpassingen in de Wegverkeerswet, en het is de taak van de advocaat om steeds op de hoogte te zijn van de meest recente ontwikkelingen en jurisprudentie. Bij Beboet.be hebben wij de expertise om u hierin optimaal te ondersteunen.

Een bijkomend, maar zeer belangrijk aspect van juridische bijstand is de financiering ervan. Veel bestuurders zijn niet op de hoogte dat hun rechtsbijstandsverzekering in verkeerszaken meestal het ereloon van de advocaat betaalt, afhankelijk van de polisvoorwaarden. Deze waarborg is vaak inbegrepen in de BA-autoverzekering of de familiale polis, zonder dat u zich hiervan bewust bent. Het grote voordeel hiervan is dat u, bij een procedure, volledig vrij bent in de keuze van uw advocaat. Dit recht is vastgelegd in artikel 156 van de Wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen. Het is dus geen verplichte dienst van het kantoor, maar een recht dat u als verzekerde heeft. Wij raden u dan ook aan om, zodra u te maken krijgt met een verkeersovertreding of een kwestie rond rijongeschiktheid, contact op te nemen met uw verzekeraar om de dekking van uw rechtsbijstand na te gaan. Dit kan u aanzienlijk ontlasten van de financiële zorgen die een juridische procedure met zich meebrengt. We kunnen u ook meer vertellen over Gratis advocaat en de voorwaarden hiervoor.

Door de juridische en financiële aspecten van uw verdediging uit handen te geven aan een gespecialiseerde advocaat, kunt u zich volledig concentreren op uw medische situatie of de praktische aspecten van het herwinnen van uw rijgeschiktheid. Dit is vooral waardevol in complexe gevallen waar medische expertise en juridisch inzicht hand in hand moeten gaan. Een advocaat kan fungeren als een brug tussen u, de medische professionals van CARA, en de rechterlijke instanties, en ervoor zorgen dat alle relevante informatie correct wordt gepresenteerd en uw belangen optimaal worden behartigd. Het voorkomen van een langdurig verval van het recht tot sturen, of het succesvol doorlopen van een herzieningsprocedure, kan een wereld van verschil maken voor uw levenskwaliteit en professionele carrière. Daarom is het investeren in deskundige juridische bijstand een verstandige beslissing.

Lees ook

* Rijongeschiktheid & Verzekering: Medische Conditie Niet G...

* Dementie diagnose en rijbewijs: uw stappen

Conclusie: Navigeren door de CARA Procedure met Vertrouwen

De weg naar het (her)verkrijgen van uw rijgeschiktheid in België, vooral via de CARA procedure, is een traject dat precisie, kennis en geduld vereist. Zoals we hebben gezien, zijn de juridische kaders complex, de termijnen strikt, en de gevolgen van rijongeschiktheid potentieel ingrijpend. Met de recente wetswijzigingen per 1 september 2026, is het landschap van het verkeersrecht in België dynamischer dan ooit. Het is niet alleen een kwestie van medische aandoeningen, maar ook van ernstige verkeersmisdrijven die nu onder de reikwijdte van rijongeschiktheid vallen. Het proces bij CARA, de rol van de rechter en het openbaar ministerie, en de mogelijkheden tot herziening via artikel 44 van de Wegverkeerswet, vormen allemaal cruciale onderdelen van dit traject. Het correct opvolgen van de aanmeldingsprocedure bij CARA, het naleven van alle termijnen, en het gedegen voorbereiden van uw dossier zijn van het grootste belang voor een succesvolle afloop.

Het belang van professionele juridische bijstand kan in dit opzicht niet genoeg worden benadrukt. Een gespecialiseerde advocaat biedt niet alleen expertise in het verkeersrecht en de procedures rond rijongeschiktheid, maar ontzorgt u ook in de vaak stressvolle en emotionele periode die hiermee gepaard gaat. Met de wetenschap dat uw rechtsbijstandsverzekering vaak de kosten van uw advocaat dekt, staat niets u in de weg om de beste verdediging te garanderen. Het is uw recht om een advocaat naar keuze te hebben, en deze keuze kan bepalend zijn voor de uitkomst van uw zaak. Bij Beboet.be staan we klaar om u met onze diepgaande kennis en ervaring te ondersteunen. Ons kantoor kan u adviseren over de meest effectieve strategie voor uw situatie, inclusief alle aspecten van de CARA procedure en de relevante termijnen.

Laat u niet ontmoedigen door de complexiteit van de materie. Met de juiste begeleiding en een proactieve aanpak kunt u de uitdagingen van rijongeschiktheid het hoofd bieden. Of u nu op eigen initiatief een beoordeling aanvraagt, een rechterlijke beslissing aanvecht, of simpelweg meer informatie nodig heeft over de CARA procedure, wij zijn er om u te helpen. Neem vandaag nog contact met ons op voor een eerste gesprek, zodat we samen kunnen bekijken hoe we u het beste van dienst kunnen zijn. Uw mobiliteit en veiligheid zijn onze prioriteit, en we zetten ons in om ervoor te zorgen dat uw rechten worden beschermd en uw dossier met de grootst mogelijke zorg wordt behandeld. We nemen contact met u op om te bespreken of en hoe wij u kunnen bijstaan.

Hulp nodig?

Bij verkeerszaken betaalt de rechtsbijstand in uw autoverzekering meestal het ereloon van uw advocaat — en u kiest zelf wie u verdedigt.

Wettelijke bronnen

• Wegverkeerswet — wegcode.be
• Wegcode (KB 1 december 1975)

Lees onze volledige gids over rijongeschiktheid